ไม่ว่าจะเป็นตัวคุณเอง คุณพ่อคุณแม่ ลูก หรือคู่ชีวิต เผลอเคี้ยวของแข็ง เกิดอุบัติเหตุ หรือมีอาการเสียวฟันจี๊ดๆ จนพบว่าตัวเองมีปัญหาฟันแตก คำถามแรกที่หลายคนมักจะกังวลใจก็คือ “ฟันแตกแบบนี้ จะต้องถอนทิ้งเลยไหม?”
ในความเป็นจริงแล้ว อาการ ฟันแตก รักษา ได้หลายวิธีและไม่ได้จบลงที่การถอนฟันเสมอไป การตัดสินใจของทันตแพทย์ไม่ได้ขึ้นอยู่กับแค่ว่าฟันนั้นแตกหรือไม่ แต่ต้องดูว่าโครงสร้างฟันที่เหลืออยู่สามารถเก็บรักษาและบูรณะให้กลับมาใช้งานได้หรือไม่ การรีบพาคนในครอบครัวมาตรวจประเมินอย่างทันท่วงที คือกุญแจสำคัญที่จะช่วยรักษาฟันซี่นั้นไว้ได้
บทความนี้ คลินิกทันตกรรมยิ้มพิมพ์ใจ จะพาไปทำความเข้าใจเกี่ยวกับระดับความรุนแรงของฟันแตก และวิธีการรักษาที่เหมาะสม เพื่อให้คุณเตรียมตัวได้อย่างถูกต้อง
ฟันแตกเกิดขึ้นได้จากสาเหตุอะไร ?
ฟันแตก รักษาได้ แต่ต้องดูว่าลักษณะการแตกนั้นเป็นยังไง เพราะปัญหาฟันแตกไม่ได้เกิดจากอุบัติเหตุเพียงอย่างเดียว แต่ยังมีสาเหตุจากพฤติกรรมในชีวิตประจำวันที่เราอาจมองข้าม สาเหตุหลักที่ทำให้ฟันแตก ได้แก่
- การกัดหรือเคี้ยวของแข็ง: การเผลอกัดเมล็ดข้าวโพดคั่ว น้ำแข็ง กระดูกอ่อน เศษหินในข้าว หรือลูกอมแข็งๆ เป็นสาเหตุอันดับต้นๆ ที่ทำให้ฟันแตก
- การนอนกัดฟัน: พฤติกรรมการบดเคี้ยวฟันโดยไม่รู้ตัวขณะหลับ ทำให้ฟันต้องรับแรงกดทับมหาศาลอย่างต่อเนื่อง จนเกิดรอยร้าวสะสมและแตกในที่สุด
- ฟันที่มีรอยอุดขนาดใหญ่: ฟันที่อุดมานานหรืออุดเป็นบริเวณกว้าง จะมีความแข็งแรงของโครงสร้างฟันลดลง ทำให้เสี่ยงต่อการแตกหักได้ง่ายขึ้น
- ฟันที่เคยรักษารากฟันมาก่อน: ฟันที่ผ่านการรักษารากฟันจะสูญเสียความชุ่มชื้น ทำให้เปราะบางและแตกง่ายกว่าฟันปกติ หากไม่ได้รับการทำครอบฟันปกป้องไว้
- ฟันผุลึก: ฟันผุที่ถูกทำลายเนื้อฟันไปมาก จะทำให้โครงสร้างฟันอ่อนแอและแตกหักได้ง่ายเมื่อได้รับแรงกระแทกเพียงเล็กน้อย
ฟันร้าว ฟันบิ่น ฟันแตก ต่างกันอย่างไร ?
การจำแนกลักษณะความเสียหายของฟัน จะช่วยให้เข้าใจแนวทางการรักษาเบื้องต้นได้ง่ายขึ้น
- ฟันร้าว: เป็นเพียงรอยร้าวเล็กๆ บริเวณผิวเคลือบฟันชั้นนอก มักไม่มีอาการปวดหรือเสียวฟัน เป็นปัญหาด้านความงามมากกว่าปัญหาสุขภาพ
- ฟันบิ่น: เกิดการสูญเสียเนื้อฟันเพียงเล็กน้อยบริเวณขอบฟันหรือปุ่มบดเคี้ยว อาจทำให้รู้สึกคมบาดลิ้น หรือเสียวฟันเมื่อทานของร้อนและเย็น
- ฟันแตก: เป็นการสูญเสียเนื้อฟันชิ้นใหญ่ ซึ่งรอยแตกอาจลึกลงไปถึงเนื้อฟันชั้นใน หรือทะลุถึงโพรงประสาทฟัน ทำให้มีอาการปวดรุนแรงและเสี่ยงต่อการติดเชื้อ
ระดับความลึกของรอยแตกมีผลต่อวิธีรักษาไหม ?
ความลึกของรอยแตกคือปัจจัยสำคัญที่สุดในการกำหนดว่า ฟันแตก รักษา ด้วยวิธีใด ยิ่งรอยแตกลึกและใกล้โพรงประสาทฟันมากเท่าไร การรักษาก็จะยิ่งมีความซับซ้อนมากขึ้นเท่านั้น หากรอยแตกลามไปจนถึงรากฟันใต้เหงือก ทันตแพทย์จำเป็นต้องประเมินอย่างละเอียดว่าโครงสร้างที่เหลืออยู่ยังแข็งแรงพอที่จะเป็นฐานสำหรับการบูรณะหรือไม่
ฟันแตกแบบไหนที่ควรถอนและทำรากเทียมได้เลย ?
ในกรณีที่ฟันแตกรุนแรง โดยเฉพาะรอยแตกร้าวที่ลึกลงไปถึงระดับรากฟันใต้เหงือก จนโครงสร้างฟันที่เหลืออยู่ไม่สามารถเก็บรักษาด้วยการอุดหรือทำครอบฟันได้ ทันตแพทย์มักแนะนำให้ถอนฟันซี่นั้นออกเพื่อป้องกันการติดเชื้อลุกลาม ทั้งนี้ หากตรวจประเมินแล้วพบว่าบริเวณเบ้าฟันไม่มีการอักเสบติดเชื้อรุนแรงและมีมวลกระดูกขากรรไกรเพียงพอ ผู้ป่วยสามารถถอนฟันพร้อมกับฝัง รากเทียม ทันทีในวันเดียวกันได้เลย ซึ่งวิธีนี้จะช่วยลดขั้นตอนการผ่าตัดและย่นระยะเวลาการรักษาลงได้ โดยทันตแพทย์จะประเมินความพร้อมของสภาพช่องปากเป็นรายบุคคล
กรณีใดอาจซ่อมหรือครอบฟันได้ ?
หากประเมินแล้วว่ารอยแตกยังไม่รุนแรงถึงขั้นทำลายโครงสร้างฟันทั้งหมด ทันตแพทย์อาจแนะนำทางเลือกในการบูรณะฟัน ดังนี้
- การอุดฟัน: เหมาะสำหรับฟันที่ร้าวเล็กน้อย หรือฟันบิ่นที่ไม่ลึกถึงโพรงประสาทฟัน ทันตแพทย์จะใช้วัสดุสีเหมือนฟัน (คอมโพสิต) เพื่อเติมเต็มส่วนที่หายไปให้กลับมาใช้งานได้ตามปกติ
- การทำวีเนียร์ หรือ ครอบฟัน: ในกรณีที่ฟันแตกค่อนข้างมาก เนื้อฟันหายไปเยอะแต่รากฟันยังแข็งแรงดี ทันตแพทย์จะแนะนำให้ทำครอบฟันเพื่อสวมทับและปกป้องฟันที่เหลืออยู่ให้กลับมาแข็งแรง สามารถรับแรงบดเคี้ยวได้ดังเดิม
เมื่อใดควรต้องรักษารากฟันหรือพิจารณาถอนฟัน ?
หากรอยแตกลึกทะลุเข้าไปถึงโพรงประสาทฟัน จะทำให้คนไข้มีอาการปวดรุนแรงและเสี่ยงต่อการติดเชื้อ กรณีนี้จะต้องทำการ รักษารากฟัน เพื่อนำเนื้อเยื่อที่ติดเชื้อออก ทำความสะอาดคลองรากฟัน และปิดท้ายด้วยการทำครอบฟันเพื่อเสริมความแข็งแรง
แต่ในกรณีที่ฟันแตกร้าวในแนวตั้งลามลงไปจนถึงรากฟัน หรือเนื้อฟันถูกทำลายจนไม่เหลือโครงสร้างที่แข็งแรงพอจะรองรับครอบฟันได้ การถอนฟันอาจเป็นทางเลือกที่จำเป็น เพื่อป้องกันไม่ให้การติดเชื้อลุกลามไปยังกระดูกขากรรไกรและฟันซี่ข้างเคียง
ฟันแตกแต่ไม่ปวดควรตรวจหรือไม่ ?
หลายครั้งที่สมาชิกในครอบครัวอาจมีรอยร้าวหรือฟันบิ่นเล็กๆ แล้วรู้สึกว่า “ไม่ปวดก็คงไม่เป็นไร” ซึ่งเป็นความเข้าใจที่ควรระวัง เพราะรอยร้าวเล็กๆ เหล่านี้เปรียบเสมือนช่องทางที่เปิดรับแบคทีเรียเข้าสู่เนื้อฟันชั้นใน หากปล่อยทิ้งไว้ รอยร้าวอาจลึกขึ้นจนถึงโพรงประสาทฟัน ทำให้กลายเป็นเรื่องใหญ่ที่ต้องรักษารากฟัน หรืออาจต้องสูญเสียฟันซี่นั้นไปในที่สุด ดังนั้น หากสังเกตเห็นรอยแตกหรือฟันบิ่น ควรรีบมาพบทันตแพทย์เพื่อตรวจเช็กตั้งแต่เนิ่นๆ
ฟันแตก รักษาได้ที่คลินิกทันตกรรมยิ้มพิมพ์ใจ
หากคุณหรือคนที่คุณรักกำลังเผชิญปัญหาฟันแตก ฟันบิ่น หรือมีอาการเสียวฟัน อย่าเพิ่งด่วนตัดสินใจหรือกังวลว่าจะต้องถูกถอนฟันเสมอไป ทันตแพทย์จะทำการประเมินเป็นรายบุคคลอย่างละเอียด ว่าโครงสร้างฟันที่เหลืออยู่เหมาะกับการรักษาแบบใด เพื่อช่วยยืดอายุการใช้งานของฟันแท้ให้นานที่สุด
คลินิกทันตกรรมยิ้มพิมพ์ใจ (ซอยประชาอุทิศ 90 เขตทุ่งครุ) เปิดให้บริการทุกวัน ตั้งแต่เวลา 10.00–19.30 น. (ไม่มีพักเที่ยง) พร้อมเป็นพื้นที่ปลอดภัยในการดูแลสุขภาพช่องปากให้กับทุกคนในครอบครัว หากยังไม่แน่ใจว่าควรเริ่มรักษาแบบไหน หรือ ฟันแตก รักษา ด้วยวิธีใดจึงจะเหมาะสมที่สุด สามารถนัดตรวจเพื่อให้ทันตแพทย์ประเมินสภาพช่องปากและวางแผนการรักษาตามแต่ละกรณีได้ค่ะ ทีมงานยิ้มพิมพ์ใจยินดีต้อนรับและพร้อมดูแลรอยยิ้มของคุณเสมอ
Q&A: คำถามที่พบบ่อยเมื่อเกิดปัญหาฟันแตก
- ถาม : ต้องดูแลเบื้องต้นอย่างไรหากฟันแตก?
-
- ตอบ : หากเกิดอุบัติเหตุฟันแตก ควรรีบบ้วนปากด้วยน้ำสะอาดหรือน้ำเกลืออุ่นๆ เพื่อล้างเศษอาหารและลดการระคายเคือง หากมีเลือดออกให้ใช้ผ้าก๊อซสะอาดกัดห้ามเลือดประคบไว้เบาๆ หากมีอาการปวดหรือบวม สามารถประคบเย็นด้านนอกแก้มบริเวณที่เกิดอาการ หลีกเลี่ยงการเคี้ยวอาหารในบริเวณนั้น และที่สำคัญที่สุดคือควรรีบพาคนในครอบครัวมาพบทันตแพทย์ให้เร็วที่สุด ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้แม้จะไม่มีอาการปวดก็ตาม
- ถาม : สัญญาณที่บอกว่ามีฟันแตกร้าวถึงรากฟันมีอะไรบ้าง?
-
- ตอบ : หากรอยแตกร้าวลึกลงไปถึงรากฟัน มักจะมีสัญญาณเตือนที่ชัดเจน ได้แก่ อาการปวดฟันอย่างรุนแรงและปวดจี๊ดขึ้นมาทันทีเมื่อกัดหรือเคี้ยวอาหาร เสียวฟันมากผิดปกติเมื่อสัมผัสของร้อน ของเย็น หรือของหวาน บางรายอาจมีเหงือกบวมแดง มีตุ่มหนองบริเวณเหงือกใกล้รากฟัน หรือรู้สึกว่าฟันซี่นั้นขยับและโยกตัวได้ หากพบอาการเหล่านี้ควรรีบมาพบทันตแพทย์ทันทีเพื่อป้องกันการติดเชื้อที่อาจลุกลามไปยังกระดูกขากรรไกร